360° kunst

De kunstwereld is complex en wordt gedragen door mensen met heel uiteenlopende achtergronden en ambities. We stellen ons vele vragen over de positie van de kunst in de huidige turbulente tijden, maar ook over haar relatie tot het publiek, de elite en de beleidsmakers.


Met 360° KUNST cirkelen we gedurende twee jaar rond de kunstwereld. Samen met het publiek proberen we om hedendaagse kunst beter te begrijpen, beter aan te voelen, door ze vanuit 9 verschillende gezichtshoeken aandachtiger te bekijken. Omdat Wilford X het debat voorop stelt, vinden we het boeiend en verfrissend om met experten in dialoog te gaan en samen een traject af te leggen dat uitmondt in een spraakmakend colloquium. Een catalogus biedt een terugblik op het doorlopen parcours.


Marianne Hoet is voor Wilford X op zoek gegaan naar experten en authentieke kunstliefhebbers die elk hun tentoonstelling cureren: een museumdirecteur, een kunstdocent, een galeriehouder, een vermogensbeheerder, een kunstcriticus, een beursorganisator, een kunstenaar en een privéverzamelaar. Vanuit zijn persoonlijke ervaring en kennis toont iedere curator in de ruimte van Wilford X één of meerdere kunstenaars die aanzetten tot reflectie over hun werk zelf, of over hun relatie met de hedendaagse samenleving.


Philippe Van Cauteren (S.M.A.K Gent), Peter De Cupere (School of Arts PXL-MAD, Hasselt), Benedicte Goesaert (toen Zeno X Gallery), Hubert d’Ursel (toen Degroof Petercam), Goedele Bartholomeeusen (toen beursorganisator), Berlinde De Bruyckere & Peter Buggenhout (kunstenaarskoppel) hebben volmondig toegezegd om curator te zijn van één van de deeltentoonstellingen.


Voorbije voorstellingen:

Chapter I - De keuze van Philippe Van Cauteren
Chapter II - De keuze van Peter de Cupere
Chapter III - De keuze van Benedicte Goesaert
Chapter IV - De keuze van Hubert d’Ursel
Chapter V - De keuze van Goedele Bartholomeeusen



CHAPTER VI: DE KEUZE VAN MARC RUYTERS   5 mei – 3 september 2022


Marc Ruyters is hoofdredacteur van kunsttijdschrift HART. 'Voor de tentoonstelling toonstelling Eigen gerei selecteerde ik werk van drie erg uiteenlopende, eigengereide kunstenaars: dat van het jonge duo Flexboj and L.A., dat grinnikend de wereld bestormt; dat van de 36-jarige Sarah De Vos die vastberaden aan haar eigen weg timmert; en dat van de 69-jarige Marc Vanderleenen, in mijn ogen een zwaar onderschat schilder met een groot, innerlijk verhaal. “In mijn ogen”: dat zijn de ogen van de bescheiden kunstcriticus die ik nu al ruim veertig jaar ben, met een grote voorliefde voor de hedendaagse schilderkunst. Ik volg elk van de genoemde kunstenaars al van bij het begin van hun carrière. Zij – en ook anderen – vormen het eigen gerei waarmee ik mijn visuele feestmaaltijden klaarmaak. Geniet gerust mee.'


Flexboj & L.A. zijn twee jonge kunstenaars (ze wonen in Brussel, werken in Kontich) die in duo optreden en een ongemeen sterke verbeeldingswereld creëren, waarvan ze zelf vinden dat het meer is dan enkel ironiseren van het kunstenlandschap: voor hen gaat het vooral om het aftasten van de (on)mogelijkheden van de schilderkunst, in al haar vormen en gedaantes. Enige subtiele humor is daarbij graag meegenomen, maar is niet de essentie.

“We zijn actief als duo, omdat er een wisselwerking is. Als je in dit atelier aankomt en je hebt een achtergrond gemaakt, en de ander komt toe, dan ziet-ie dingen waar je alleen niet meteen zou opkomen. Het is ook geen vooraf bepaalde keuze geweest om samen te werken, dat is gewoon gegroeid. Het is ook geen vaste regel om samen aan één werk te werken. Even vaak maakt de ene de ondergrond, en gaat de ander daar op voort. Wat er eigenlijk het vaakst gebeurt is dat we babbelen over die werken en dat er daarna geschilderd wordt.”

“We halen onze inspiratie van overal. Je ziet dat ons atelier vol met boeken, strips en andere media ligt. Na een half jaar of zo herontdek je dat boek in de kast en kan dat een aanzet zijn voor een nieuwe creatie. Sommige beelden blijven hangen, waar je dan later iets mee doet. Wij werken minder met foto’s, meer met gevonden beelden, logo’s, reclame, iets wat je op straat tegenkomt. Hoe gewoner, hoe beter. Dat kan ook een fles op het strand zijn bijvoorbeeld, een bekend cliché. Omdat dat beeld zo banaal is, kan je gewoon focussen op het schilderen. Het beeld wordt bijzaak, wordt een schilderij.”

Dat tonen ze ook in Wilford X, waar banale beelden als een rokend koppel, een vriendelijk paard, een huis als kindertekening, een stierengevecht, of een kat met breiwol omgetoverd worden tot spannende beelden. “Bij dergelijke onderwerpen denk je: wie anders doet dat? Dat vinden we dus ook wel intrigerend. Die beelden zijn gewoon een excuus om een schilderij te maken. Vroeger wilden we met die beelden iets 'zeggen', maar nu blijft dat een subtiele ondertoon, we onderzoeken vooral alle mogelijke manieren van schilderen zelf, we willen onszelf uitdagen met de mogelijkheden van het schilderproces, het zoeken waar we iets nieuws mee konden maken. Over het algemeen zijn we fan van kunstenaars die tot het uiterste gaan in hun medium, zoals Walter Swennen, maar ook Sigmar Polke, Martin Kippenberger en anderen. Ze zijn ook bezig met hoe je anders kan omgaan met kunst, met de verschillende media. Het zijn geen kunstenaars die altijd met hetzelfde ding bezig zijn, en dat willen ook wij niet.”


Lieventje, denkbeeldige grenzen, Wilford X, Grenzen

De Leuvense kunstenares Sarah De Vos (1985) presenteerde recent een monografie met een volledig overzicht van haar oeuvre uit de voorbije twintig jaar. Haar schilderijen waren in die tijd te zien in galeries in Leuven, Antwerpen (onder meer bij galerie De Wael 15), Veurne (Emergent) en andere plekken. Ze was een van de blikvangers van de Biënnale van de Schilderkunst in Deurle, Deinze en Machelen in 2020 en van de Triënnale van Brugge. De Vos studeerde schilderkunst aan Sint-Lucas Antwerpen en volgde een postgraduaat op De Ateliers in Amsterdam. Uit een eerdere recensie in het magazine HART: “Haar werk is een neerslag van de beeldcultuur van nu: één waarin beelden ons bereiken via schermen allerhande, van smartphones, tablets tot laptops, waarin we onszelf en ons leven adverteren via selfies en waarin we met een swipe een volgend en beter beeld kunnen oproepen. Samplend uit eigen foto’s en fragmenten van het internet toont De Vos de kunstig gemaakte café lattes die we drinken, de kleren die we dragen, de foto van een bloem die we weg swipen, de concerten die we bijwonen …”

Om die wisselwerking tussen fotografie en schilderkunst te bekomen schilderde Sarah De Vos lang achter glas (églomisé) waarbij ze haar beelden in omgekeerde volgorde opbouwde. Later ontdekte ze hoe ze eenzelfde foto-effect kon bekomen door het gebruik van epoxy en kregen haar schilderijen hierdoor een extra laag. Het was een huid die De Vos niet helemaal kon controleren: hier en daar gaat de vloeibare epoxy het beeld sturen, iets wat de kunstenaar niet in de hand heeft, maar wat ze net een extra dimensie vindt. Kunsthistoricus Frank Maes, artistiek leider van galerie Emergent in Veurne, waar Sarah De Vos binnenkort een nieuwe tentoonstelling heeft , in de genoemde monografie: “We kunnen het overgrote deel van De Vos’ schilderijen ‘lichtstudies’ noemen. Het licht speelt, in de reflecties op zowel de églomisés als de epoxy-werken, letterlijk een sterke rol, waardoor het schilderij zich als een concrete verschijning manifesteert. Maar ook binnen in de virtuele ruimte van het beeld verleent De Vos het spel van licht en schaduw een prominente positie.”

In Wilford X toont Sarah De Vos een heel nieuwe serie, met olie op MDF: een aantal papieren strandbloemen zoals ze die ooit voor haar kinderen maakte aan zee. Er zitten enkele ‘stoorzenders’ bij: een vaccinpleister, een origami. De tekst bij deze werken komt van singersongwriter Lana Del Rey: ‘There were flowers that were dry, / Sittin’ on the dresser / She asked me where they’re from. / I said: ‘A place I don’t remember’


Lieventje, denkbeeldige grenzen, Wilford X, Grenzen

Marc Vanderleenen (1952, woont en werkt in Antwerpen) schildert in vale kleuren, met een vage figuratie. Zijn werken tonen geen vrolijke onderwerpen, integendeel: er druipt een redelijk pessimistische visie op ‘la condition humaine’ van af en ze vermijden elke narrativiteit. Hij behoort tot de zogeheten ‘Grijze Antwerpse School’, die eind jaren tachtig, begin jaren negentig opgang maakte. Luc Tuymans was de onbetwiste leider, maar met hem traden schilders op de voorgrond als Bert De Beul, Guy Van Bossche, Vanderleenen zelf en anderen. Hun queeste was van een totaal andere orde dan van wat zich voordien afspeelde in de schilderkunst: het ging hen vooral om een persoonlijke herinterpretatie van bestaande beelden, die ze vonden op foto’s, video, in film, tijdschriften, kranten en magazines. Ze voegden het begrip ‘concept’ toe aan de schilderkunst.

Ik noemde Marc Vanderleenen eerder al de meest pessimistische schilder van deze generatie. Zijn vaak vuilgroene, grijsblauwe of vaalbruine en -oranje doeken boden impliciete beelden van verval, eenzaamheid, anonimiteit en implosie. “Oefeningen in het niet tot nauwelijks articuleren”, noemt hij het zelf. In een eerder gesprek met mij: “Ik wil schetsmatiger werken. Omdat je dan ruimte krijgt om er iets van te maken, iets wat niet bepalend is. Als je klassieker werkt dan begin je handen en vingers te schilderen, en als je niet oppast komen er ook nog nagels bij. Dan zit je ergens waar je niet wil zitten.”

In Wilford X toont hij een aantal werken rond thema’s die hij al langer bezigt: de vage, groene, donkere landschappen, het paard van Leopold I, zoals het prijkt op een Antwerps stadsplein, de ‘falling man’ en een dolende figuur in een dreef. Vanderleenen daarover: “Je weet niet waar die figuur naartoe loopt. Hij zelf misschien ook niet. Zoiets van: ‘Ik zal maar wat lopen, want wat zou ik anders doen?”’ Vanderleenen in een interview: “Ja, wat wil ik nu eigenlijk zeggen, als kunstenaar? Ik heb daar geen klare gedachten over. Ik ben de schilder van de onklare lijn. Wat dat betreft heb ik het gevoel dat ik nog even ver sta als toen ik begon, bijna vijftig jaar geleden. Ik zoek nog steeds naar wat ik eventueel te zeggen zou kunnen hebben. Maar ondertussen heb ik al héél veel niet gezegd. Ik ben er bijna, en ik zal er altijd bijna zijn.”

Lieventje, denkbeeldige grenzen, Wilford X, Grenzen




Foto's

Meer foto's vind je ook op onze Facebookpagina: Wilford X